انتخاب صحیح زمان آغاز درمان می تواند تاثیر بسزایی بر سرعت، کیفیت و پایداری نتایج به همراه داشته باشد. برای درک این موضوع ابتدا باید به رشد طبیعی فک و دندان ها توجه کنیم. فک انسان تا حوالی ۱۸ سالگی به رشد خود ادامه می دهد، اما این رشد در دوره های مختلف سرعت و الگوی متفاوتی دارد. به همین دلیل، متخصصان همواره تأکید می کنند که برای تشخیص زود هنگام ناهنجاری ها، بهترین کار مراجعه در همان سال های اولیه کودکی است.
بهترین سن ارتودنسی کودکان
بسیاری از متخصصان ارتودنسی معتقدند که بهترین زمان برای اولین مراجعه، سن ۷ سالگی است. در این سن، دندان های دائمی در حال رویش هستند و فک ها در مرحله ای از انعطاف قرار دارند که بسیاری از مداخلات اولیه به صورت ساده تر و سریع تر انجام می شود. در واقع، از سن ۷ تا ۱۰ سالگی، می توان با استفاده از ارتودنسی یا ارتودنسی پیشگیری، بسیاری از ناهنجاری ها را کنترل و اصلاح کرد تا از بروز مشکلات پیچیده تر در آینده جلوگیری شود. این مرحله شامل اصلاح کراس بایت، جلو بودن بیش از حد فک بالا یا پایین، انحراف فک و مشکلات شدید کمبود فضا است.
چرا ارتودنسی در سن کودکی و نوجوانی اهمیت دارد؟
علت اهمیت سن کودکی این است که در این دوره، استخوان فک هنوز نرم تر و شکل پذیرتر است و می توان آن را با ارتودنسی ساده رفع کرد. علاوه براین مدت زمان ، درمان های ارتودنسی در این سن معمولا کوتاه تر، کمهزینه تر و موثرتر هستند.
سنین ۱۲ تا ۱۵ سالگی نیز از دوره های طلایی درمان محسوب می شود؛ در این بازه زمانی، بیشتر دندان های دائمی رویش یافته اند و فک هنوز ظرفیت رشد دارد. بنابراین بسیاری از متخصصان ارتودنسی، این دوره را بهترین زمان ارتودنسی برای اصلاح ناهنجاری های متوسط تا شدید می دانند.
در نوجوانی، بیماران معمولا همکاری بیشتری در رعایت بهداشت دهان و دندان، استفاده از کش ها یا دستگاه های کمکی دارند.
ارتودنسی در بزرگسالی دیر شده است؟
یکی از برداشت های غلط رایج این است که ارتودنسی فقط مخصوص کودکان و نوجوانان است؛ امروزه حدود ۳۰ درصد مراجعه کنندگان درمان های ارتودنسی را بزرگسالان تشکیل می دهند. تکنیک های جدید مانند ارتودنسی نامرئی، براکت های سرامیکی یا شرایط را به گونه ای فراهم کردهاند که افراد در هر سنی بتوانند لبخند خود را اصلاح کنند.
با این حال، نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که در بزرگسالان، فک دیگر رشد نمی کند؛ بنابراین برخی از اصلاحات استخوانی که در کودکی یا نوجوانی امکان پذیر بوده، ممکن است در بزرگسالی نیازمند جراحی باشد.
برای انجام درمان ارتودنسی محدودیت سنی وجود ندارد. در واقع تمام دندانهایی که در استخوان فک فرو رفته اند، با یک شیوه حرکت داده شده و به موقعیت مطلوب جا به جا میشوند.البته به طور کلی توصیه میشود کودکان را از سن هفت سالگی به متخصص ارتودنسی نشان دهید تا در صورت لزوم درمانهای پیشگیرانه و یا زود هنگام صورت بگیرد.
حرکت دندان در کودکان
مکانیسم حرکت دندان در درمان ارتودنسی در همه سنین، اعمال نیرو به دندان در جهت مورد نظر میباشد. در این حالت در جلوی دندان فشار ایجاد شده و استخوان حل میشود و در پشت دندان کشش ایجاد شده و استخوان تولید شده و فضای خالی ایجاد شده را پر میکند. به این صورت دندان جلوتر میرود و موقعیت آن تثبیت میشود. با این حال کودکانی که هنوز در سن رشد قرار دارند، از مزیت مهمی برخوردار هستند: با هدایت رشد میتوان درمان ارتودنسی را مؤثرتر و سریعتر انجام داد.
ارتودنسي در بزرگسالان
در افراد بزرگسال که رشد به اتمام رسیده است برخی اصلاحات را نمیتوان در سطح بهینه انجام داد. بخصوص در افراد بزرگسال که دچار مشکلات دندانی بوده یا درگیر بیماری لثه هستند، برنامه ریزی درمانی برای ارتودنسی متفاوت و پیچیده تر خواهد بود. به این ترتیب که ابتدا باید سلامت لثه و استخوان بازیابی شده و سپس برنامه ریزی برای صاف و همراستا کردن دندانها انجام شود. هر چه بافت لثه و استخوان سالمتر باشد واکنش بهتری به اعمال نیرو و به طور کلی به درمان ارتودنسی نشان داده و درمان موفقتر و سریعتر خواهد بود.
در افراد بزرگسال برخی اصلاحات مال اکلوژن تنها از طریق کشیدن دندان امکان پذیر است. گاهی اوقات برای این منظور دندان آسیاب کوچک یا دندان جلویی کناری فک پایین انتخاب میشود. همچنین برای اصلاح برخی موارد ناهمراستایی فک مانند جلو زدگی فک یا مشکلات بایت در دوران کودکی تنها با هدایت رشد به کمک وسیله ارتودنسی کافی است در صورتی که در بزرگسالی تنها با جراحی فک میتوان به این اهداف دست یافت. با این حال نباید از مزیت همکاری بیمار با متخصص ارتودنسی در بزرگسالان چشم پوشی نمود چرا که گاهی اوقات به علت احتمال عدم همکاری کودکان با ارتودنتیست، نتایج مورد نظر حاصل نمیشود.
حفظ نتایج درمان ارتودنسي
پس از درمان ارتودنسی برای حفظ نتایج باید اقداماتی انجام نمود تا دندانها به موقعیت پیشین باز نگردند. در کودکان و نوجوانان نیاز به حفظ نتایج ارتودنسی تا 25 سال و در بزرگسالان مادام العمر است.
