ارتودنسی یکی از بهترین روشها برای بهبود وضعیت دندانها از جمله تغییرات ظاهری و جا به جایی آنها می باشد . اما این روش درمانی گاهی برای برخی از بیماران چالش برانگیز بوده و می تواند در برخی موارد باعث بوی بد دهان شود. به طور کلی این نگرانی بیماران بی دلیل نیست، چراکه تغییرات ساختاری و رفتاری در حفره دهان طی درمان ارتودنسی می تواند شرایطی خاص ایجاد کند. در این مقاله، به صورت دقیق به بررسی علت بوی بد دهان در حین ارتودنسی و میزان شیوع آن خواهیم پرداخت.
آیا وجود ارتودنسی باعث بوی بد دهان می شود؟
برای بررسی این موضوع باید به علت بروز و عامل زمینه ساز بوی بد دهان را بررسی کرد. به طور کلی باید گفت که خود ابزار ارتودنسی از جمله براکت ، سیم یا الاینر ، باعث بوی بد دهان نمیشوند . بوی بد دهان ، نتیجه فعالیت باکتری های موجود است که ترکیبات خاص تولید می کنند. آنچه در درمان ارتودنسی و علت ایجاد بوی بد دهان اهمیت دارد، افزایش سطح گیرنده پلاک و بقایای غذایی روی دندان ها است. براکت و سیم ها ساختاری پیچیده ایجاد می کنند که زوایا، شیارها و فضاهای میکروسکوپی متعددی را به وجود می آورند. این فضاها می توانند به محلی برای تجمع پلاک میکروبی تبدیل شده و اگر پلاکهای ایجاد شده به موقع و به درستی حذف نشود، زمینه را برای بوی نامطبوع دهان فراهم می کند.
بوی بد دهان در بیماران ارتودنسی
تعادل این اکوسیستم وابسته به جریان بزاق، اکسیژن رسانی، pH و پاکسازی دندان ها است. ارتودنسی می تواند این تعادل ظریف را دستخوش تغییر کند، کاهش نسبی جریان بزاق در برخی نواحی، افزایش نقاط غیرقابل دسترس برای مسواک و نخ دندان، و ماندگاری ذرات غذایی، همگی به رشد باکتری های مضر کمک می کنند. اگر التهاب لثه نیز به این چرخه افزوده شود، شدت بو افزایش می یابد. بنابراین، بوی بد دهان در ارتودنسی بیشتر ناشی از عدم رعایت بهداشت بوده و با رعایت آن بهبود می یابد.
چه زمانی با ارتودنسی دهان بو میگیرد؟
زمان بندی بروز بوی بد دهان در بیماران ارتودنسی یکنواخت نیست و به عوامل متعددی وابسته است. از این رو برخی علتهای بروز بوی دهان در ارتودنسی عبارت اند از:
● هفته های ابتدایی درمان: در آغاز فرایند درمان ارتودنسی بیمار هنوز به روال جدید بهداشت دهان عادت نکرده است و در این صورت این دوره، مستعد تجمع پلاک و بوی بد دهان است.
● مصرف برخی غذاها : خوراکی هایی که به براکت ها می چسبند، اگر سریع پاک نشوند،باعث بوی بد دهان می شوند.
● التهاب لثه: التهاب لثه که با قرمزی و خونریزی لثه همراه است، اغلب با بوی ناخوشایند دهان هم زمان می شود.
● خشکی دهان: برخی بیماران به طور موقت دچار کاهش بزاق می شوند که پاکسازی طبیعی دهان را مختل می کند.
نقش بهداشت دهان در ارتودنسی
بهداشت دهان در دوران ارتودنسی، مفهومی بسیار مهم است و مسواک زدن ساده به تنهایی کافی نیست. استفاده از مسواک های بین دندانی، نخ دندان های مخصوص ارتودنسی، و ابزارهای کمکی مانند دهانشویه اهمیت دارد. هر براکت به نقطه ای برای تجمع پلاک تبدیل می شود و بی توجهی به یکی از این نقاط می تواند کل سیستم را تحت تاثیر قرار دهد. دهان شویه ها ، به ویژه آن هایی که فاقد الکل هستند، می توانند بار میکروبی را کاهش داده؛ بدون آنکه موجب خشکی دهان شوند. البته که شستشو زبان نیز نباید فراموش شود؛ چراکه سطح پشتی زبان یکی از مخازن اصلی باکتری های مولد بو است و پاکسازی آن، نقش چشمگیری در کنترل بوی بد دارد.
چگونه از بوی بد دهان بعد از ارتودنسی پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از بوی بد دهان، همواره ساده تر از راهکار های درمانی است؛ برای جلوگیری از بوی بد دهان در طول درمان ارتودنسی، برخی از اقدامات توصیه می شود که عبارت اند از:
- مسواک زدن که حداقل سه بار در روز، با تمرکز بر اطراف براکت ها و خط لثه توصیه میشود.
- استفاده از نخ دندان مخصوص ارتودنسی برای پاکسازی فضاهایی که مسواک به آن ها دسترسی ندارد.
- پاکسازی زبان با ابزار مناسب، به صورت ملایم و منظم
- انتخاب رژیم غذایی هوشمندانه و کاهش مصرف قند ها و غذاهای چسبنده
- هیدراتاسیون کافی از جمله نوشیدن آب به میزان مناسب برای حفظ جریان بزاق
- مراجعات منظم به دندان پزشک برای بررسی وضعیت لثه و معاینات
نکته پایانی
باید گفت ارتودنسی به خودی خود عامل بوی بد دهان نیست، اما می تواند در صورت بی توجهی به بهداشت، زمینه ساز بروز مشکلاتی از جمله بوی بد دهان شود. رعایت بهداشت و بی توجهی به نکات مراقبتی می تواند تا حد زیادی از بروز این عارضه پیشگیری کرده و حتی احتمال بروز آن را به صفر برساند. در نهایت بوی بد دهان در دوران ارتودنسی را نباید نادیده گرفت. این علامت می تواند هشداری از التهاب لثه، پوسیدگی های پنهان دهان یا حتی عدم تطابق روش بهداشتی با شرایط جدید دهان باشد.
