هنگامی که دندانها را روی یکدیگر قرار میدهیم، به وضعیت قرارگیری آنها و رابطه ای که با یکدیگر دارند، اکلوژن (occlusion) گفته میشود. در حالت نرمال باید دندانهای فک بالا حالت همپوشانی نسبت به دندانهای فک پایین داشته باشند. در حالت کراس بایت (cross bite) این وضعیت به هم میخورد و هنگام قرارگیری دندانها روی یکدیگر، دندانهای فک بالا داخل دندانهای فک پایین قرار میگیرند. اگر cross bite در سطح خلفی دهان اتفاق بیفتد به آن کراس بایت خلفی (posterior cross bite) و اگر در سطح قدامی دهان باشد به آن کراس بایت قدامی(anterior cross bite) میگویند.

qw1 - کراس بایت در کودکان
کراس بایت در کودکان
qw2 - کراس بایت در کودکان
کراس بایت در کودکان

Cross bite میتواند در یک دندان اتفاق بیفتد یا چندین دندان را شامل شود. این حالت میتواند ناشی از جهت گیری نادرست جوانه دندان و یا کمبود فضا برای جوانه زدن دندان باشد. نوعی دیگر از cross bite نیز وجود دارد که در سطح خلفی دهان اتفاق می افتد و کراس بایت باکالی (buccal cross bite) نام دارد. در این وضعیت دندانهای فک بالا به میزان زیادی در جهت داخل می رویند به طوری که تماس خود را با سطح جونده ( occlusal ) دندانهای پایین از دست میدهند. این نوع از cross bite با افزایش سن وخیم تر میشود، چرا که دندانهای فک بالا به رویش خود ادامه داده و overlap ایجاد شده عمیقتر میشود.

qw3 - کراس بایت در کودکان
کراس بایت در کودکان

کراس بایت خلفی و قدامی عموماً قبل از درمان کامل ارتودنسی (فاز 2) اصلاح میشوند. درمان ارتودنسی فاز 1 مرتبط با درمان malocclusion است که به رشد فک و جوانه زدن دندانها کمک میکند. در مورد cross bite نیز درمان زود هنگام توسط فاز1 انجام میشود. به طور مثال posterior cross bite در باید زودهنگام درمان شود چرا که اگر به حال خود رها شود میتواند باعث رشد نامتقارن فک پایین شود. از دلایل درمان cross bite میتوان به موارد اشاره کرد:

  • وضعیت اکلوژن مضر و نامتناسب
  • رشد نامتقارن فک پایین
  • وخیم شدن شرایط با گذر زمان
  • تخریب ساختمان دندانها (dentition) بر اثر وارد شدن نیروهای نادرست، چرا که در حالت طبیعی هنگام جویدن نیرویی شدید بین دندانها ایجاد میشود و در افرادی با وضعیت کراس بایت این نیروها از حالت با ثبات خارج شده و میتوانند برای سیستم دندانی بسیار مخرب باشند.

اولین و مهمترین بخش برای درمان cross bite تشخیص به موقع ان است که باید توسط متخصص صورت گیرد، چرا که cross bite میتواند unilateral (یکطرفه) ، bilateral (دو طرفه)  ، مرتبط با وضعیت اسکلتال یا دندانی یا هر دو و مرتبط با فک بالا یا پایین یا هر دو باشد که هریک از این موارد درمان خاص و منحصر به فرد خود را دارد. در یک کودک بعضی مواقع میتوان cross bite را تنها توسط braceها درمان کرد. در بعضی دیگر از موارد یک دستگاه (device) در فک بالا قرار داده میشود که میتواند با گسترش فک، کراس بایت را از بین ببرد. به این دستگاه rapid palatal expander (RPE) میگویند و دو نوع اصلی آن Haas-type و Hyrax-type هستند که تنها 5 دقیقه بعد از فعال شدن نیروی خود را بر دندانها اعمال میکند. در بزرگسالان به دلیل ضخیم شدن suture بین کامی درمان به راحتی بزرگسالان صورت نمیگیرد و ممکن است نیاز به جراحی باشد تا پس از آن امکان استفاده از RPE فراهم شود.

qw4 - کراس بایت در کودکان
کراس بایت در کودکان

 بعد از قرار داده شدن اپلاینس ها،  متخصص زمان مورد نیاز و همچنین بهترین راه ممکن برای نگهداری نتایج درمان را ارزیابی خواهد کرد.

telegram app - کراس بایت در کودکان
كانال تلگرام دكتر اصلاني و دكتر حجازي