دکتر ماندانا حجازی متخصص دندانپزشکی اطفال

 

 

بعد از رویش تمامی دندانهای دائمی، بسیاری از کودکان 32 دندان دائمی در دهان خود دارند. فقدان یا عدم تکامل هریک از این دندانها  “فقدان مادرزادی دندان” نام دارد که با اصطلاح علمی “Hypodontia”  شناخته میشود.

qq11 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

رایجترین دندانهای دائمی که امکان فقدان آنها وجود دارد عبارتند از:

  • دندان عقل: این دندانها آخرین دندانهایی هستند که در قسمت خلفی دهان می رویند. دندانهای عقل درصد زیادی از موارد فقدان مادرزادی دندانها را به خود اختصاص میدهند، به طوری که اگر از آمار آن چشم پوشی کنید درصد افراد بالغی که hypodontia دارند از 20% به 5% کاهش می یابد.

qq2 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

  • دندان آسیای کوچک (premolar) دوم: اگر فک را به 4 قسمت تقسیم کنید در هر ربع آن 2 دندان premolar وجود دارد که ممکن است یکی از آنها به علت فقدان مادرزادی رشد نکند یا بنابر تشخیص متخصص، هنگام ارتودنسی یکی از آنها کشیده شود.

qq0 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

  • دندان پیش طرفی( lateral) فک بالا

qq3 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

  • دندانهای پیش میانی( central ) پایین: که دو دندان قدامی فک پایین هستند. در مواردی نادر فقدان مادرزادی این دندانها موجب میشود که دندانهای شیری قدامی حتی تا 40 سالگی نیز باقی بمانند.

qq4 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

Hypodontia در دندانهای دائمی بسیار شایعتر از دندانهای شیری است. تنها در حدود 5/0% تا 9/0% از کودکان فقدان مادرزادی دندانهای شیری دارند که در بیشتر این موارد علاوه بر دندانهای شیری، دندانهای دائمی نیز رویش پیدا نمیکنند. در اکثر افرادی که با فقدان دندان رو به رو هستند تنها یک یا دو دندان با مشکل در رویش مواجه هستند. بنابر تحقیقات صورت گرفته در 80% از افرادی که فقدان دندان دارند، تنها یک یا دو دندان نروییده اند.

تشکیل دندان فرایندی پیچیده است. سیگنالهای ژنتیکی بسیاری باید پردازش شوند تا همه چیز به درستی پیش رود. بیشترین موارد “Hypodontia” ناشی از بروز مشکلاتی درتیغه دندانی(dental lamina) می باشد. Dental lamina در دوره جنینی شکل می گیرد و وظیفه تشکیل جوانه دندانی را بر عهده دارد. از اینرو بروز هرگونه مشکلی در تشکیل آن، میتواند موجب فقدان مادرزادی دندان شود. این عدم تشکیل وابسته به فاکتورهای ژنتیکی متنوعی میباشد. دانشمندان 3 ژن اصلی که نقش اصلی در تکامل دندانها دارند را شناسایی کرده اند. اگر تنها یک جهش در یکی از این 3 ژن رخ دهد میتواند موجب فقدان مادرزادی دندان شود. سندرمهای گوناگونی مانند سندرم داون  ( Down syndrome ) نیز میتوانند موجب فقدان دندان شوند. بعضی از متخصصان دندانپزشکی اعتقاد دارند که ما هم اکنون در میانه عصر تغییرات تکاملی در تعداد دندانهای بشر هستیم. افراد نسل آینده بشر به جای 32 دندان حدوداً 20 دندان خواهند داشت .

qq5 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

اگر شما به طور مادرزادی فاقد دندان عقل هستنید نیاز به انجام هیچگونه درمانی ندارید. در بسیاری از موارد افراد درنهایت مجبور به کشیدن دندانهای عقل خود میشوند. اما اگر فرزندتان فاقد دندان premolar دوم، lateral یا هر دندان دیگری است راهکارهای درمانی متعددی وجود دارند.هر نوع از دندانهایی که در قوس فکی قرار دارند عملکردی به خصوص دارند زمانی که یک نوع از این دندانها رویش پیدا نمیکند در کارکرد سایر دندانها و همچنین قوس فکی اخلال ایجاد میشود. زمانی که دندانهای lateral فک بالا رویش پیدا نمیکنند دندانهای نیش (canine) برای بستن فضای ناشی از آنها به سمت دندانهای central حرکت میکنند. این امر علاوه بر آنکه موجب غیر طبیعی به نظر رسیدن ظاهر صورت میشود تأثیر قابل توجهی نیز بر عملکرد دندانها خواهد داشت، چرا که دندانهای نیش فک بالا و پایین نمیتوانند به درستی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و از اینرو گاز گرفتن مواد غذایی با مشکل رو به رو میشود.

qq3 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

یکی از بهترین و رایج ترین راهکارهای درمانی، ترکیبی از ارتودنسی و ایمپلنت میباشد. به این صورت که با استفاده از braceها دندانهای فک بالا به موقعیت صحیح خود هدایت میشوند و زمانی که فضای کافی برای دندان از دست رفته ایجاد شد، با استفاده از راهکارهایی گوناگون آن را جایگزین میکنند. یکی از بهترین گزینه ها در این میان استفاه از implant میباشد چرا که هم از لحاظ زیبایی و عملکردی مشابه با سایر دندانهاست و هم بر خلاف سایر روشها مانند بریج (bridge) به دندانهای مجاور هیچگونه آسیبی نمیرساند. نکته ای که باید در نظر داشته باشید کامل شدن رشد استخوان فک قبل از استفاده از ایمپلنت میباشد که در دختران در 18 سالگی و در پسران اندکی بعد رخ میدهد.

qq7 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

تشخیص به موقع مشکل، تغییر و حفظ موقعیت دندانها با کمک ارتودنسی و در نهایت جایگذاری دندان از دست رفته همگی در دستیابی به نتایج بلند مدت و موفقیت آمیز ضروری و کلیدی هستند. مانند بسیای دیگر از موارد در دندانپزشکی این مورد نیز برای موفقیت آمیز بودن به همکاری نزدیک چندین متخصص از جمله متخصص اطفال و ارتودنسی نیاز دارد.

برای نشان دادن اهمیت تشخیص به موقع به مورد زیر اشاره میکنیم که یکی از نادرترین موارد در دندانپزشکی محسوب میشود. همانطور که اشاره کردیم موارد بسیار محدودی از فقدان مادرزادی دندان شیری وجود دارند اما در این مورد 9 مورد فقدان مادرزادی دندان شیری وجود دارد.

qq8 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

از سوی دیگر در رادیوگرافی این کودک 3 ساله تنها جوانه های دندانهای central اصلی فک بالا مشاهده میشوند، در حالی که در یک کودک 3 ساله جوانه های دندانهای پیشین اصلی فک بالا و پایین باید به طور کامل مشاهده شوند. زمانی که دندانی تشکیل نمیشود عموماً استخوان زیر آن نیز تشکیل نمیشود و از آنجا که در این کودک فقدان تعداد زیادی دندان وجود دارد استخوان فک بسیار نازک شده است.

qq91 - فقدان مادرزادی دندان در کودکان

این مورد نادر اهمیت فوق العاده تشخیص به موقع را نشان میدهد، چرا که این مشکلات اولیه میتوانند نشان از مشکلات دندانی بسیار شدیدتر و پیچیده تر در آینده باشند. اما تشخیص زودهنگام، امکان برنامه ریزی بلند مدت، اقدامات پیشگیرانه گسترده و معاینات مرتب را فراهم میکند.

0/5 ( 0 بازدید )