دکتر ماندانا حجازی متخصص دندانپزشکی اطفال

دندانهای شیری کودک علاوه بر نقشی مهمی که در گاز گرفتن و جویدن مواد غذایی دارند، به عنوان راهنمایی برای جوانه زدن دندانهای دائمی جایگزین خود نیز عمل میکنند. اگر دندانهای شیری بسیار زودتر از موعد خود از دست بروند، دندانهای اصلی زیرین آنها راهنمای خود را از دست داده و ممکن است به محلی نادرست هدایت و یا در جایی نامناسب جوانه بزنند. دندانهای مجاور دندانهای از دست رفته ممکن است به سمت فضای خالی حرکت کنند یا کج شوند و این به آن معناست که فضای کافی برای رویش دندان اصلی وجود نخواهد داشت. دندانهای شیری به چندین علت ممکن است زودتر از زمان خود بیفتند یا از دست بروند که به برخی از آنها اشاره میکنیم:

  • در هنگام زمین افتادن یا ضربه با اجسام سخت، احتمال شکسته شدن یا کنده شدن دندان وجود دارد
ض5 495x4001 - فضا نگهدارها در کودکان
فضا نگهدارها در کودکان
  • پوسیدگی های شدید ممکن است موجب شوند که دندانهای شیری نیاز به کشیده شدن داشته باشند
qw2 - فضا نگهدارها در کودکان
فضا نگهدارها در کودکان
  • به علت فقدان مادرزادی، بعضی از دندانها ممکن است از هنگام تولد وجود نداشته باشند .بعضی از بیماریها نیز ممکن است به از دست رفتن زودهنگام دندان منجر شوند.
qw3 - فضا نگهدارها در کودکان
فضا نگهدارها در کودکان

در اینگونه موارد ممکن است نیاز به استفاده از نگهدارنده های فضا باشد. این نگهدارنده ها تا زمان رویش دندانهای اصلی فضا را باز نگه میدارند. نگهدارنده های فضا از آکریل یا استیل ضد زنگ ساخته شده اند و میتوانند ثابت یا متحرک باشند که انواع ثابت به دندانهای مجاور فضای خالی در دهان کودک میچسبند. انواع متحرک ظاهری شبیه به retainerها یا پلاکهای دندانپزشکی دارند و در مواردی نیز میتوانند شامل دندانهای مصنوعی باشند، خصوصاً زمانی که هنگام صحبت کردن یا لبخند زدن این فضا برای اطرافیان نمایان باشد. انواع مختلفی از نگهدارنده ها وجود دارند:

Band & loop maintainers

این نگهدارنده ها شامل یک band و یک لوپ هستند که از استیل ضد زنگ ساخته شده اند. نگهدارنده با کمک band که در روی تاج دندان مجاور فضای بی دندانی قرار میگیرد، در جای خود ثابت میشود. لوپ متصل به band اطراف فضای دندان از دست رفته را احاطه میکند، طوری که انتهای دیگر آن به دیگر دندان مجاور فضای بی دندانی می رسد. این لوپ فضا را باز نگه میدارد و به این ترتیب با حفظ کردن فضا برای رویش دندانهای اصلی از بی نظمی ( crowding) دندانها جلوگیری میکند .

qw4 - فضا نگهدارها در کودکان
فضا نگهدارها در کودکان

Lingual arches maintainers

نوع دیگر از نگهدارنده های فضا هستند که در فک بالا و پایین و زمانی که دندانها در دو نیمه فک از دست رفته باشند مورد استفاده قرار میگیرند. این نوع از نگهدارنده های فضا از bandهایی تشکیل  شده اند که روی تاج دندان پشتی مجاور فضای بی دندانی قرار میگیرند و سیمی که این دو band را به هم متصل میکند، از سطح پشتی دندانها عبور میکند و به این ترتیب فضای موجود در دو طرف فک باز خواهد ماند .

qw5 - فضا نگهدارها در کودکان
فضا نگهدارها در کودکان

Removable appliance

نوع دیگری از فضانگهدارها، فضانگهدارهای متحرک می باشند که در مواردی که دندان پایه مناسبی برای قراردادن فضانگهدار ثابت وجود نداشته باشد یا در موارد از دست رفتن دوطرفه دندانها در فک پائین قبل از رویش دندان های پیشین دائمی فک پائین، کاربرد دارد. در بعضی از موارد میتوان از دندانهای مصنوعی در این نواحی استفاده کرد تا زیبایی و عملکرد جویدن بیمار حفظ شود.

qw6 - فضا نگهدارها در کودکان
فضا نگهدارها در کودکان

به طور کلی، هر دندانی که زودتر از زمان خود از دست برود، لزوماً نیاز به استفاده از نگهدارنده های فضا ندارد. اگر یکی از 4 دندان قدامی فک بالا زود از دست بروند، فضای آنها باز خواهد ماند تا زمانیکه دندانهای اصلی جای آنها را بگیرند. در این موارد تنها به دلایل زیبایی، میتوان از فضانگهدارها استفاده کرد.

qw7 - فضا نگهدارها در کودکان
فضا نگهدارها در کودکان

 در زمان استفاده از فضا نگهدارها اگر کودک به طور منظم ( هر 6 ماه یکبار ) مورد معاینه متخصص قرار نگیرد، نگهدارنده های فضا میتوانند مشکلاتی را ایجاد کنند. خصوصاً زمانیکه کودک به درستی مسواک نمیزند، بافت لثه در فضا بین دندانی رشد کرده و روی سیم ها را میپوشاند که همین امر ریسک ایجاد عفونت را افزایش میدهد و در بعضی موارد برای برداشتن لثه اضافه نیاز به جراحی خواهد بود. نکته یگر در مورد استفاده از نگهدارنده های فضا میزان همکاری کودک است که بیشتر به سن کودک بستگی دارد. در اثر عدم همکاری کودک امکان آسیب و شل شدن یا شکستگی فضا نگهدارها وجود دارد.

فضا نگهدارها، چه ثابت و چه متحرک به طور اختصاصی برای کودک ساخته میشوند. برای ساخت نوع ثابت ابتدا قالبی از دهان کودک تهیه خواهد شد و پس از ساخت توسط لابراتور به دندان کودک متصل خواهد شد. در بعضی موارد نگهدارنده ها تنها در یک جلسه و بدون نیاز به قالب گیری تهیه میشوند. برای ساخت انواع متحرک نیز نیاز به قالب گیری از دهان کودک وجود دارد.

در ابتدا ممکن است فضا نگهدارها برای کودک غیر عادی به نظر برسند، اما بعد از چند روز کودک دیگر وجود آنها را حس نخواهد کرد. انواع متحرک نیز ممکن است در ابتدا اندکی در صحبت کردن کودک مشکل ایجاد کند، اما بعد از چند روز این مشکل نیز در  برطرف خواهد شد. در طول دوره استفاده از این اپلاینس ها، مسواک زدن منظم برای سالم نگه داشتن دندانها و فضانگهدارها ضروری است. به علاوه کودکانی که از انواع ثابت استفاده میکنند باید از خوردن غذاهای سفت و چسبنده خودداری کنند، چرا که این غذاها میتوانند موجب شل شدن فضانگهدارها شوند. متخصص با گرفتن تصاویر      x-ray، وضعیت رویش دندانهای اصلی را بررسی میکند. زمانی که دندان آماده جوانه زدن باشد، دندانپزشک فضا نگهدار را بر خواهد داشت.

qw8 - فضا نگهدارها در کودکان
فضا نگهدارها در کودکان
telegram app - فضا نگهدارها در کودکان
كانال تلگرام دكتر اصلاني و دكتر حجازي