تنفس طبیعی در کودکان و بزرگسالان باید آرام و نامحسوس باشد و از طریق بینی انجام شود. با این حال بسیاری از کودکان ممکن است از طریق دهان خود تنفس کنند. این حالت میتواند ناشی از مسدود بودن راه های هوایی در اثر مشکلات دندانی نظیر ناهنجاری فکی باشد و به این ترتیب موجب اختلال در خواب کودکان و خرناس کشیدن موقع خوابیدن شود.

 علاوه بر مشکلات دندانی، مسدود بودن راه های هوایی میتواند مرتبط با آلرژی، کام عمیق و باریک و انحراف سپتوم بینی که موجب محدود شدن فضای بینی میشود، نیز باشد.

کودکان با تنفس دهانی عموماً دندانهایی به هم ریخته و نامرتب دارند و لب پایین آنها حالت افتاده و آویزان دارد. از دیگر عوارض تنفس دهانی می توان به اثر منفی آن بر رشد و تکامل جمجمه و فکین اشاره نمود. به علاوه ،  تنفس دهانی بر سلامت عمومی کودک نیز تاثیرگذار است، به طوریکه رشد کلی بدن در آنها آهسته تر از حالت طبیعی است. تنفس دهانی در کودکان موجب میشود در هنگام خواب اکسیژن کافی به کودک نرسد. همین امر موجب میشود مغز نتواند به راحتی رادیکالهای آزاد تولید شده را دفع نماید. به این ترتیب مغز نمیتواند استراحت کند و کودک خواب کافی نخواهد داشت. مطالعات نشان داده اند 25% تا 40% از کودکان از محرومیت از خواب و یا ناکافی بودن خواب رنج میبرند. این محرومیت عموماً در قالب Hyperactivity، پرخاشگری و حواس پرتی و تمرکز ناکافی در کودکان خود را بروز میدهد.

ض2 - تنفس دهانی در کودکان
تنفس دهانی در کودکان

 در کودکان با تنفس دهانی، فک بالا و پایین retrognatic (عقب رفته) هستند. ارتفاع کام بیشتر و overjet شدیدتر است. صورت حالت کشیده دارد و کام تنگ و باریک است.

ض3 - تنفس دهانی در کودکان
تنفس دهانی در کودکان

زبان نقش بسیار مهمی بر رشد جمجمه و صورت دارد. در کودکی که تازه متولد شده نیرویی رو به جلوی زبان هنگام خوردن شیر ، موجب رشد افقی (رشد رو به جلوی) فک بالا میشود.

 در حالت نرمال، در حالت استراحت و در حالت بلع ناخودآگاه زبان با سقف دهان در تماس است. این حالت 2 فایده بسیار مهم دارد: نخست، نیرویی که زبان رو به خارج وارد میکند، نیروی رو به داخل عضلات ماضغه را خنثی میکند و موجب تداوم رشد فک بالا میشود و به این ترتیب موجب میشود دندانها در موقعیت صحیحی برویند و قوس فکی سالمی را ایجاد کنند و دومین فایده آنکه قرارگیری زبان در حالت استراحت در سقف دهان مانع از تنفس دهانی و مشکلات ناشی از آن میشود. در کودکانی که تنفس دهانی مزمن دارند، زبان به جای سقف دهان در کف دهان قرار می گیرد. همین امر موجب میشود که پشتیبانی زبان از فک بالا حذف شود و فک بالا رو به داخل حرکت کند و فرم retrognatic پیدا کند و کام نیز باریک شود.

 در تصویر زیر کودکی را با تنفس دهانی میبینید. در این کودک کراس بایت خلفی و openbite دیده میشود و فک بالا به حد کافی رشد پیدا نکرده است.

ض4 - تنفس دهانی در کودکان
تنفس دهانی در کودکان

 کراس بایت خلفی ناشی از کوچک بودن قوس فکی بالاست که خود ناشی از حذف پشتیبانی زبان از فک بالاست.  open bite ناشی از قرارگیری زبان در کف دهان است. در تصویر بالا عقب بودن فک بالا مشهود است.

طبیعتاً تشخیص قطعی تنفس دهانی بر عهده دندانپزشک کودک است. طی اولین جلسات مراجعه، دندانپزشک وجود موارد فوق را در کودک مورد ارزیابی قرار میدهد که خود بر اهمیت مراجعه زودهنگام و مرتب کودک به دندانپزشک تأکید دارد.

علایمی نیز وجود دارند که والدین را در تشخیص تنفس دهانی در کودک یاری میدهند. کودکان با تنفس دهانی عموماً دم و بازدم سریع دارند. در حالت نرمال عموماً هر 6 ثانیه یکبار دم و بازدم رخ میدهد، اما در تنفس دهانی مزمن این زمان به 3 ثانیه تقلیل می یابد.

 در حالت استراحت تنفس به کمک دیافراگم صورت میگیرد و نمیتوان نفس کشیدن را تشخیص داد، اما در تنفس دهانی در حالت استراحت قفسه سینه و شانه ها نیز حرکت میکنند.

 نفس کشیدن باید بدون صدا و آرام باشد. بنابراین شنیدن صدای تنفس دهانی کودک میتواند نشانه ای از تنفس دهانی باشد.

 پس از آنکه وجود تنفس دهانی در کودک تشخیص داده شد، باید سعی شود که عادت و الگوی تنفس از دهان را از بین برد و کودک را به سوی تنفس از بینی هدایت کرد. هرچه سن کودک کمتر باشد تغییر این عادت راحت تر است. از جمله اقداماتی که در این باره انجام میشوند عبارتند از:

  • استفاده از pre-orthodontic retainer حداقل به مدت یکسال. این وسیله یک appliance متحرک است که شبها موقع خواب و یک ساعت در روز موقع بیداری کودک استفاده میشود. این دستگاه موجب میشود کودک لبهای خود را روی یکدیگر بگذارد و از بینی تنفس کند. تأثیرات آنرا در تصاویر زیر میتوانید ببینید.
ض5 - تنفس دهانی در کودکان
تنفس دهانی در کودکان
  • Arch expansion (گسترش قوس فک) به وسیله applianceهای ثابت. گسترش قوس فک بالا موجب افزایش عرض آن شده و فضای کافی برای قرارگیری زبان را فراهم میکند. برای نگهداری نتایج حاصل از درمان نیاز به تمرینات ویژه ای است تا کودک زبان خود را در موقعیت صحیح قرار دهد.

telegram app - تنفس دهانی در کودکان

0/5 ( 0 بازدید )