آیا پنج نوع سلول بنیادی را می شناسید؟

تحقیقات نشان می دهند سلول های بنیادی دندان برای بازسازی و ترمیم دندان قادرند دیگر بیماری ها را نیز درمان کنند، از آسیب ها و صدمات استخوان گرفته تا بیماری های عصبی. انواع و منابع مختلف سلول های بنیادی دندانی قادرند در اشکال متعددی تمایز ایجاد کنند، که می تواند برای درمان های مختلفی استفاده شود.

سلول بنیادی دندانی چیست؟

سلول های بنیادی دندانی سلولهایی هستند که از دندان ها یا دیگر ساختارهای دهان جمع آوری می شوند. پالپ دندان نوعی بافت نرم زنده داخل دندان است که حاوی سلول های بنیادی مزانشیمی (mesenchymal stem cells (MSCs)) است. زمان ایده آل برای برداشت سلول های بنیادی دندان به منظور انجام تحقیقات و کاربرد آنها زمانی است که کودک دندان های شیری خود را از دست می دهد، خواه با از دست رفتن طبیعی، خواه با کشیدن.

سلول های بنیادی دندان ها تحت عنوان سلول های بنیادی تعریف می شوند که از پالپ دندان که در مرکز دندان وجود دارد جمع آوری می شوند. به مرور زمان، سلول های بنیادی دندان داخل دیگر ساختارهای دندانی نیز یافت شدند، که در زیر به شرح آنها خواهیم پرداخت.

گرچه سازمان غذا و دارو هنوز استفاده از سلول های بنیادی دندان ها را تأیید نکرده است، اما این قابلیت را دارند که از آنها برای اهداف ساخت دسته گسترده ای از داروهای بازسازی کننده در آینده استفاده شود.

سلول های بنیادی ذخایر سلولی فوق العادع ای برای درمان سلولی و داروهای ترمیمی هستند. مشخص شده است که سلول های بنیادی پالپ دندان (DPCS) کاربردهای بسیاری دارند. سلول های بینادی پالپ دندان پتانسیل تکثیر کننده بالایی دارند که نشان دهنده قابلیت بافت زایی قوی آنها است که ریشه در ژن های پالپ دندان دارند. در طول رشد و نمو، پالپ دندان از اجزاء مزانشیمی و اکتودرمی تشکیل شده است که سلول های پوسته عصبی را با قابلیت شکل پذیری و چند پتانسیلی شامل می شوند.

محققان سلول های بنیادی پالپ دندان را با سلول های بنیادی استخراج شده از دندان های شیری و مغز استخوان مقایسه کرده اند و به این نتیجه رسیده اند که سلول های بنیادی پالپ دندان نسبت به سلول های بنیادی استخراج شده از دندان های شیری حاوی فنوتایپ های بالغ تری هستند و نرخ تکثیر آنها از سلول های بنیادی استخراج شده از مغز استخوان بالاتر است. تحقیقات اخیر حاکی از این هستند که سلول های بنیادی پالپ دندان ممکن است در منطقه های اطراف عروق وجود داشته باشند.

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد:  تبخال در کودکان

مشهودترین مزیت سلول های بنیادی پالپ دندان قابلیت فوق العاده آنها در تکثیر شوندگی و احتمال ایجاد اختلاف در سلول های مختلف، از جمله سلول های اپیتلیال، سلول های عروقی، سلول های چربی، ادونتوبلاست ها، استئوبلاست ها، سلول های عصبی نورونی و سلول های ماهیچه ای است. از آنجا که هنگام جمع آوری سلول های بنیادی خون ساز، مغز استخوان به عنوان یک گزینه تلقی می شود، پالپ دندان یکی از محل های اصلی است، زیرا این سلول ها منبع ایده آلی برای کاربرد بالینی و تولید بافت هستند.

ویژگی های کرایوپرزرو شده (فریز شده و تحت شرایط دمایی کنترل شده) رفتار وابسته به زمان، مزیت دیگر کاربرد آن است. از نظر سهولت در دسترس بودن نیز سلولهای بنیادی پالپ دندان را می توان از دندان هایی گرفت که در طول درمان ارتودنسی کشیده می شوند یا دندان های عقلی که با یک جراحی معمولی و فرایند غیر تهاجمی خارج می شوند. برای حفظ بهتر ویژگی های سلول های بنیادی برای کاربردهای بیشتر، استراتژی های بسیاری به کار گرفته شده اند تا سلول های بنیادی پالپ دندان از پالپ دندان دائمی جدا شود.

انواع سلول های بنیادی دندانی

سلول های بنیادی دندانی که در دندانپزشکی کشف شده اند به پنج دسته تقسیم می شوند، که به شرح زیر می باشند:

سلول های بنیادی پالپ دندان Dental Pulp Stem Cells یا DPSCها

سلول های بنیادی پالپ دندان در دندانپزشکی ترمیمی و بازسازی، سلول های بنیادی هستند که از بافت پالپ دندان مولر سوم کشیده شده انسان گرفته می شوند. آنها این قابلیت را دارند که با ایجاد تمایز بین نورون ها، استئوبلاست ها، سلول های کبد، و سلول های بتای جزایر لانگرهانس پانکراس بیماری های متعدد، و نیز مشکلات مربوط به دندان ها را درمان کنند، از جمله:

  • پوسته پوسته شدن دندان های شیری کودک انسان
  • پاپیلای آپیکال
  • الیاف پریودنتال لیگامان
  • بافت فولیکول دندان

سلول های پیش ساز فولیکول دندان Dental Follicle Progenitor Cells یا DFPCها

فولیکول دندان نوعی بافت مزانشیمی شل اطراف جوانه در حال رشد دندان است که در شکل گیری سلول های پیش ساز پریودنتال مشارکت دارند.

سلول های بنیادی گرفته شده از پاپیلای آپیکال Stem Cells from Apical Papilla یا SCAPها

سلول های بنیادی مزانشیمی MSCها درون پاپیلای آپیکال دندان های دائمی نابالغ وجود دارند. سلول های بنیادی مزانشیمی نوعی سلول بنیادی بالغ هستند که موجب کاهش التهاب، کاهش ایجاد اسکار (فیبروز)، و بهبود عملکرد سیستم ایمنی می شوند، به همین دلیل می توان از آنها در ساخت داروهای بازسازی کننده استفاده کرد.

 پاپیلای آپیکال با پالپ دندان تفاوت دارد، زیرا حاوی عناصر سلولی و عروقی کمتری هستند. بر اساس تحقیقات، سلول های موجود در پاپیلای آپیکال نسبت به سلول های موجود در پاپل دندان، قابلیت تکثیر شوندگی بیشتری دارند (2 تا 3 بار بیشتر).

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد:  کشیدن دندان در کودکان

سلول های بنیادی الیاف پریودنتال لیگامان Periodontal Ligament Stem Cells یا PDLSCها

سلول های بنیادی الیاف پریودنتال لیگامان سلول های بنیادی هستند که در فضای اطراف عروق پریودنشیوم وجود دارند، بافت هایی که دندان ها را احاطه می کنند. این سلول ها مسئول بازسازی عناصر پریودنتال هستند، از جمله الیاف پریودنتال لیگامان، استخوان آلوئولار، و سمنتوم.

سلول های بنیادی گرفته شده از دندان های شیری پوسته پوسته شده Stem Cells from Human Exfoliated Deciduous Teeth یا SHEDها

سلول های بنیادی گرفته شده از دندان های شیری پوسته پوسته شده (SHED)، سلول های مزانشیمی موجود داخل بافت پالپ دندان شیری پوسته پوسته شده هستند که می توانند به دسته گسترده ای از سلول ها تبدیل شوند، از جمله:

  • استئوبلاست ها (سلول های استخوانی)
  • آدیپوسیت ها (سلول های چربی)
  • نورون ها

ویژگی های مهم سلول های بنیادی پالپ دندان

کرایوپرزرویشن

همانطور که قبلاً اشاره شد، ویژگی کرایوپرزرو شده سلول های بنیادی پالپ دندان یکی از مزایای ضروری درمان بر پایه سلول است. در یکی از مطالعات در این رابطه مشخص شده است که سلول های بنیادی و سلول های گرفته شده از استئوبلاست های آنها می توانند برای مدت زمان طولانی کرایوپرزرو شوند. در مطالعه ای دیگر دریافتند سلول های بنیادی از دندان های شیری دست نخورده کرایوپرزرو شده گرفته می شدند که هیچ تغییری در ویژگی های ایمنی فنوتیپی و قابلیت ایجاد تمایز آنها ایجاد نشده است.

13 - سلول های بنیادی دندان
سلولهای بنیادی دندان

 

قابلیت ایجاد تمایز

قابلیت ایجاد تمایز یکی دیگر از ویژگی های کلیدی سلول های بنیادی است، همان ویژگی که در سلول های بنیادی پالپ دندان یافت می شود. به عنوان یکی از انواع سلول های بنیادی بالغ، اصلی ترین ویژگی ایجاد تمایز، خود بافت و سلول هدف است. برای سلول های بنیادی پالپ دندان، به معنای ادونتوبلاست است. سلول های بنیادی پالپ دندان انسان پس از پیوند زدن به موش هایی که سیستم ایمنی بدن آنها با مشکل مواجه است، به طور اتوماتیک به ساختارهایی عاج مانند با سلول های ادونتوبلاست مانند تبدیل می شوند.

بافت های گرفته شده از سلول های بنیادی پالپ دندان، با کاشت روی سطوح عاج دندان که از نظر شیمیایی و مکانیکی اصلاح شده اند، نیز با اسکن الکترون میکروسکوپی، از خود شکل گیری ساختار ادونتوبلاست- مانند با توبول های عاجی نشان دادند. علاوه بر این، افزایش ژن های وابسته به اجزاء ماتریکس عاج دندان، مانند پروتئین ماتریکس 1 عاج دندان (DMP-1) و سیالو فسفوپروتئین دنتین (DSPP)، نتایجی مبنی بر ایجاد تمایز ادونتوبلاست ها از خود نشان دادند.

علاوه بر این، ثابت شده است سلول های بنیادی پالپ دندان قادرند به دیگر انواع سلول ها تبدیل شوند، از جمله سه لایه جوانه. در لایه مزودرم این تمایز به خوبی ایجاد شد، از جمله استئوسیت ها، آدیپوژنیک، و کندروژنیک. آزمایشات نشان می دهند سلول های بنیادی پالپ دندان هم در شرایط آزمایشگاهی و هم روی بدن، در ایجاد تمایز بین استخوان ها بسیار خوب عمل کرده اند. پروفایل های ژنتیکی بین سلول های بنیادی پالپ دندان و استئوبلاست های معمولی که فعالیت های عملکردی ژن ها با آنها شناخته می شوند، از جمله ایجاد نظم در چسبندگی و تولید عناصر وابسته به اسکلت سلولی.

شاید این مطلب نیز برای شما مفید باشد:  کنده شدن دندان

تمایز آدیپوژنیک (سلول های چربی) ناشی از سلول های بنیادی پالپ دندان در چندین مطالعه مورد تأیید قرار گرفته است. با استفاده از سلول های بنیادی پالپ دندان که از دندان های مولر سومی گرفته می شوند که بیرون نیامده اند اما تاج آنها به طور کامل تشکیل شده است اما ریشه آنها به خوبی رشد نکرده است، سلول های متمایز با Oil-Red-O و ژن های خاص آدیپوسیت مانند PPAR-A2 و ap2  که طی تجزیه و تحلیل های RT-PCR مشخص شده بودند، به شکلی مثبت رنگ آمیزی شده بودند. سلول های لایه های اکتودرم و اندودرم متفاوت از سلول های بنیادی پالپ دندان گزارش شده اند.

14 - سلول های بنیادی دندان
سلولهای بنیادی دندان

کاربردهای سلول های بنیادی پالپ دندان

سلول های بنیادی پالپ دندان، به لطف قابلیت تکثیر کنندگی و چند خطی بودن متمایز آنها، می توانند در زمینه های مختلفی مورد استفاده قرار بگیرند، از جمله مهندسی بافت و داروهای بازسازی کننده استفاده شوند. این گزینه ای متفاوت برای سلول های بنیادی پر توان القایی است تا مشکلات برنامه ریزی مجدد و تغییرات اپی ژنتیک را حل کند. درمان سلول های بنیادی دندانی از ویژگی ایجاد تمایز چند جهته برای ساخت مجدد عملکرد معمولی سلول ها یا ترمیم و اصلاح سلول های بیمار استفاده می کند.

نخستین نمونه موفقیت آمیز درمان آسیب هایی است که به نخاع وارد می شود (SCI) که منجر به از دست رفتن احساس و فلج اندام ها می شود. سلول های بنیادی پالپ دندان در مقایسه با BMSC و AMSC، به لطف ترشح NTF titres در آن پس از پیوند، می توانند موجب بالا رفتن نرخ بقا نوروگلی (ساختمان اسکلتی و نگهدارنده مغز و نخاع) با منشاء داخلی، و نیز نورون ها شوند. علاوه بر این، از سلول های بنیادی پالپ دندان برای درمان آسیب های تروماتیک مغز و سکته مغزی نیز استفاده می شود. علاوه بر نورون ها، سلول های بنیادی پالپ دندان می توانند در نوروگلی نیز سهم داشته باشند، که ممکن است واسطه مسیر پاراکرین باشند، بر عکس جایگزینی نورون هایی که در طول آسیب ایسکمی مستقیماً از دست رفته بودند.

کاربرد شناخته شده دیگر احیاء سلول های بنیادی درمان ترمیم شبکیه در بیماری های چشمی است. علاوه بر این، سلول های بنیادی پالپ دندان در فرایند جذب ثانویه ریشه دندان های شیری نیز دخیل هستند.

علیرغم همه این کاربردهای سلول های بنیادی پالپ دندان، لازم است مطالعات بیشتری صورت گیرد تا بتوان به ارزش واقعی آنها پی برد.

5/5 (1 نظر)