سلولهای بنیادین موسوم به stem cellها، سلولهایی با قابلیت تقسیم و تکثیرهستند که توانایی تبدیل شدن به انواع سلولهای بدن مانند سلولهای قلب، استخوان، اعصاب و سلولهای خونی را دارا میباشند و به همین خاطر میتوان از آنها برای درمان بیماریهایی نظیر آسیبهای مغزی نخاعی مانند پارکینسون، MI (سکته قلبی)، دیابت و بسیاری دیگر از بیماریها بهره جست.

سلولهای بنیادین پالپ دندان
سلولهای بنیادین پالپ دندان

 سلولهای بنیادی به دو دسته سلولهای بنیادبن جنینی (hESCs) و سلولهای بنیادین بالغین (hiPSCs) یا Induced pluripotent stem cells که با نام سلولهای بنیادین پرتوان القایی انسانی شناخته میشوند، تقسیم میشوند.

 سلولهای بنیادی از یک قسمت از بدن گرفته میشوند و پس از انجام اعمال آزمایشگاهی بر روی آنها، به قسمت دیگر بدن همان بیمار پیوند میخورند و به بافت کاملاً متفاوتی تبدیل میشوند. یکی از مثبت ترین و مهمترین جنبه های درمان با سلولهای بنیادی biocompatibility یا زیست سازگاری این نوع درمان است، چرا که از سلولهای بنیادین خود فرد برای درمان وی استفاده میشود. امروزه گفته میشود سلولهای بنیادی توانایی درمان بیش از 75 نوع بیماری تهدید کننده حیات را دارند که از مهمترین آنها میتوان دیابت نوع اول و آسیبهای نخاعی را نام برد. یکی از شایعترین درمانهایی که امروزه با کمک سلولهای بنیادین انجام میشود پیوند مغز استخوان است که برای  درمان بیمارانی با مشکلات خونی نظیر کم خونی، لوکمی و نقص در سیستم ایمنی بدن استفاده میشوند.

 همانطور که اشاره کردیم یکی از منابعی که میتوان سلولهای بنیادین را از آن استخراج نمود پالپ دندان است. پالپ دندان بافتی نرم و زنده و حاوی عروق و اعصاب است که در داخل دندان وجود دارد و توسط عاج حمایت میشود. سلولهای بنیادین موجود در پالپ در دندانهای شیری در فاصله سنی 12-5 سال و دندانهای دائمی که عموماً دندانهای مولر سوم دائمی هستند یافت میشوند.

سلولهای بنیادین پالپ دندان
سلولهای بنیادین پالپ دندان

 این سلولها توانایی تمایز به انواع مختلفی از سلولها را دارند که از میان آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

  • استئوسیتها که سلولهای استخوانی بوده و در تولید استخوان نقش دارند و یکی از مهمترین کاربردهای آنها را میتوان تشکیل مجدد استخوان فک دانست.
  • کندروسیتها یا سلولهای غضروفی که غضروف سازی را انجام میدهند و در جراحیهای پلاستیک میتوانند مفید واقع شوند.
  • سلولهای مولد انسولین که در درمان دیابت نوع یک (دیابت وابسته به انسولین) مورد استفاده قرار میگیرند.
  • نورونها یا سلولهای عصبی که در درمان ضایعات مغزی و نخاعی مورد استفاده قرار میگیرند.
  • هپاتوسیتها که سلولهای کبدی هستند و در درمان سیروز کبدی مورد استفاده قرار میگیرند.
سلولهای بنیادین پالپ دندان
سلولهای بنیادین پالپ دندان

سلولهای بنیادین استخراج شده از پالپ دندان نسبت به سایر سلولهای بنیادین از مزایای منحصر به فردی برخوردار هستند و اهمیت آنها در درمان از سایر انواع سلولهای بنیادین بیشتر است. این سلولها pluripotent بوده و توانایی تبدیل به انواع سلولها را دارند.

سلولهای بنیادین پالپ دندانهای شیری بسیار شبیه به سلولهای بنیادین جنینی هستند. لازم به ذکر است که هرچه سلولهای بنیادی به سلولهای جنینی نزدیکتر باشند امکان رشد و تمایز آنها به سلولهای بافتهای مختلف بیشتر بوده و فرایند درمانی با آنها موفقیت آمیزتر است.

 استخراج سلولهای بنیادین پالپ آسانتر و تعداد آنها نیز بیشتر است. به طور مثال استخراج سلولهای بنیادین بند ناف تنها در هنگام تولد امکان پذیر است و یا استخراج سلولهای مغز استخوان نیاز به درمانهای تهاجمی دارد. بر اساس تحقیقات صورت گرفته دندانهای incisor شیری 10 الی 12 سلول و دندانهای آسیا به طور معمول 8 سلول بنیادی دارند. از آنجا که یک سلول بنیادی توانایی تولید میلیونها سلول را دارد، نیازی نیست تمام دندانهای شیری فرد برای استخراج سلولهای بنیادی کشیده شوند.

مطالب گفته شده اهمیت نگهداری از سلولهای بنیادی دندانهای شیری را نشان میدهد. خوشبختانه با تلاش محققان ایرانی دومین بانک سلولهای بنیادی دندان شیری جهان در اصفهان و در مرکز تحقیقات پروفسور ترابی نژاد تأسیس شده است. بر اساس سخنان رئیس مرکز علوم دندان پزشکی اصفهان در این مرکز سلولهای بنیادی هر فرد با شناسنامه و کد ذخیره میشوند و زمان نگهداری از این سلولها نیز نامحدود عنوان شده است، چرا که سلولها در نیتروژن مایع فریز و نگهداری میشوند.

كانال تلگرام مطب تخصصي دندانپزشكي دكتر اصلاني و دكتر حجازي
كانال تلگرام مطب تخصصي دندانپزشكي دكتر اصلاني و دكتر حجازي
0/5 ( 0 بازدید )