دستیابی به لبخندی زیبا توسط درمان ارتودنسی به چندین روش ممکن است. معمولترین روش، براکتهایی فلزی است که توسط سیمها به یکدیگر متصل شده اند و به این طریق موجب حرکت دندانها میشوند. البته این تنها انتخاب موجود نیست و به منظور تامین نیازهای زیبایی ،انواع سیستمهای شفاف ارتودنسی نیز وارد بازار شده اند.
ارتودنسی شفاف چیست؟
به طور کلی همانطور که اسم ارتودنسی شفاف مشخص است ، خبری از سیم و براکت های فلزی نبوده و فرد هیچگونه نگرانی در رابطه با ظاهر ارتودنسی شده دندان نخواهد داشت . به طور کلی در این تکنیک به جای ارتودنسی و قرار دادن دستگاه سیم روی دندان ،از الاینرهای شفاف از جنس پلاستیک پزشکی مقاوم، که به طور دقیق متناسب با فرم دندان ها طراحی می شوند ، استفاده می شود. روند کار این روش درمانی به این صورت است که الاینر ها مرتبا با بعد از چکاب تعویض شده و الاینر جدید برای فرم جدید دندانها مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از جنبه های مهم در درک ارتودنسی شفاف توجه و بررسی دقیق در رابطه با روند درمان است. پیش از شروع درمان، متخصص ارتودنسی شما با استفاده از اسکن سه بعدی و یا قالب گیری دیجیتال، تصویر دقیق از نمای داخلی و خارجی دندانهای شما تهیه می کند تا به صورت دقیق بتواند آن را تحت معاینه قرار دهد.
انواع ارتودنسی نامریی
تلاش های اولیه برای بهبود ظاهر ارتودنسی سیمی، شامل این بود که شکلها و جنس براکت ها و سیمهای ارتودنسی سفید و شفاف ساخته شود.براکت های ارتودنسی سرامیکی و انواع براکت های ارتودنسی نیمه شفاف(شامل ظاهر شفاف و شیار فلزی)مثالهایی ازین فعالیت ها برای بهبود ظاهر فلزی ارتودنسی بودند.الگوی دیگری از ارتودنسی پنهان یا ارتودنسی مخفی،تلاش ها برای منتقل کردن بریس های ارتودنسی به پشت دندان ها بود.
براکت های ارتودنسی لینگوال به پشت دندان ها متصل می شدند و با وجود دشواری زیاد برای متخصص ارتودنسی و مراجعین ارتودنسی،ظاهر براکت های ارتودنسی را مخفی کرده بودند.تکنیک های ارتودنسی مخفی و ارتودنسی پنهان هر کدام معایب خود را داشتند و بر همین اساس موفق نشدند موفقیت چشمگیری بدست بیاورند و جایگزین ارتودنسی فلزی شوند.
مزایای ارتودنسی شفاف
یکی از مهمترین بخش ها در بررسی مزایای ارتودنسی شفاف در مقایسه با ارتودنسی با روش سنتی آن، (ارتودنسی با سیم به روش قدیمی ) ظاهری زیبا و ساده آن است. الاینر های شفاف تقریبا می توان گفت غیر قابل مشاهده بوده و این موضوع برای بزرگسالانی که تمایل به قابل مشاهده بودن ارتودنسی نیستند ، بسیار خوشایند است. علاوه بر آن ارتودنسی شفاف مزایای دیگری به همراه دارد که در ادامه آنها را بررسی کرده ایم :
● قابلیت برداشتن آسان : برخلاف ارتودنسی با سیم فلزی که به طور ثابت روی دندان ها نصب می شود، الاینرها قابل برداشتن هستند که این امر به بیمار اجازه می دهد هنگام غذا خوردن یا مسواک زدن، آنها را به راحتی خارج کند.
● بهداشت بهتر دندان : با خارج کردن الاینر، تمیز کردن دندان ها و استفاده از نخ دندان بسیار راحت تر بوده و این موضوع خطر پوسیدگی یا التهاب لثه را نیز کاهش می دهد.
● راحتی بیمار : در ارتودنسی شفاف ، خبری از سیم های فلزی و لبه های تیز ، فشار و غیره نیست ، بنابراین احتمال زخم شدن بافت داخل دهان بسیار کم است.
● پیش بینی و دقیق بودن مراحل : به دلیل استفاده از نرم ابزارهای شبیه سازی سه بعدی، امکان پیش بینی نتیجه درمان را فراهم شده و بیمار می تواند تصویر دقیقی از پایان مسیر ارتودنسی خود داشته باشد.
الاینر شفاف برای بزرگسالان
امروزه برای جلب نظر بزرگسالان و همچنین افرادی که ظاهر ناجذاب براکت های فلزی مانع ارتودنسی در آنها می شود، ارتودنسی شفاف (یا همان پلاک های شفاف) به بازار معرفی شده اند. الاینرهای شفاف به عنوان جایگزینی برای براکت های معمول در نظر گرفته میشوند و شامل مجموعه ای از چندین الاینر متحرک هستند که به آرامی موجب حرکت دندانها می شوند. هریک از این الاینرها که از پلاستیک شفاف ساخته می شود به طور کامل دندان را میپوشاند و بایستی به مدت 2 تا 4 هفته و روزانه 20 ساعت مورد استفاده قرار گیرد. اولین جفت از الاینرها ممکن است تفاوتی با وضعیت کنونی دندانهای بیمار نداشته باشند و صرفا برای تطابق بیمار با وضعیت جدید ساخته شوند. پس از آن نوبت به ست های بعدی الاینر میرسد که هر کدام به تدریج تفاوتهایی اندک با ست قبلی خواهند داشت. استفاده منظم و مداوم از هریک از این الاینرها در طی دوره مشخص شده، در نهایت موجب حرکت دندانها به موقعیت صحیح خود خواهد شد.
الاینرها بر اساس طرح درمان ارایه شده توسط متخصص ارتودنسی وبه صورت اختصاصی ساخته خواهند شد. مدت زمان درمان، بسته به وضعیت بیمار میتواند بین 6 ماه تا 2 سال متغیر باشد. زمانی که طرح درمان به صورت صحیح برنامه ریزی شده باشد الاینرهای شفاف قادر به منظم کردن دندانها, بستن فضای اندک میان آنها وهمچنین درمان به هم ریختگی های اندک خواهند بود. این سیستم در مقایسه با براکت های معمول ،درانجام حرکاتی نظیر بستن فضای دندانهای کشیده شده ، روتیشن (چرخش دندانها)، کاهش دیپ بایت و بعضی دیگر از حرکات پیچیده با محدودیت هایی رو به روست و از اینرو نمیتوان الاینرها را برای همه بیماران مورد استفاده قرار داد.
دریافت مشاوره و ارتباط با ما با پر کردن فرم زیر
مراحل درمان ارتودنسی با الاینر شفاف
نخستین قدم معاینه کامل و تشخیص صحیح مشکل دندانها میباشد که توسط یک متخصص ارتودنسی صوت می گیرد .این معاینه شامل تهیه تصاویر اشعه ایکس از دندانهای فک و جمجمه و همچنین قالبگیری خواهد بود که در نهایت به تهیه مدلی از دندانها خواهد انجامید. در صورتی که وضعیت بایت (میزان همپوشانی دندانهای پایین توسط دندانهای بالا)مناسب باشد میتوان الاینرهای شفاف را به عنوان یکی از گزینه ها در نظر گرفت. با بایت مناسب نیروهای جونده به طور مساوی بر روی تمام دندانها پخش خواهند شد که موجب حفظ سلامتی ساختارهای پریودنتال لثه ها و استخوان فک خواهد شد اما در بایت نامناسب، توزیع نامساوی نیروها موجب سایش غیر یکنواخت دندانها و بی ثباتی موقعیت دندانها خواهد شد.
از اینرو در مشکلات شدید بایت نظیر اپن بایت و اور بایت ،مشکلات اسکلتی استخوان فکین و به هم ریختگی شدید و فاصله زیاد میان دندانها ،استفاده از براکت های معمول گزینه بهتری به شمار میروند چرا که در صورت نامناسب بودن فرایند درمان، مشکلات بایت میتوانند شدیدتر شوند.
شفاف و متحرک بودن این الاینر ها هنگام صحبت کردن و خندیدن موجب خشنودی بیماران خصوصا در آغاز فرایند درمان میشود؛ اما برای موثر بودن فرایند درمان، این الاینرها باید روزانه20 تا 22 ساعت مورد اسفاده قرار گیرند. از اینرو هرگونه کوتاهی در استفاده از آنها میتواند هفته ها پروسه درمان را به تعویق بیندازد.
مراقبت و نگهداری از الاینرهای شفاف
در هنگام استفاده از کلیر الاینرها مانند هر ابزار دیگری باید نکاتی را هم برای مراقبت و هم برای سالم و تمیز نگه داشتن آنها رعایت کرد:
نباید از خمیر دندان برای تمیز کردن الاینرها استفاده کرد.
این نکته را شاید بتوان اولین و مهمترین نکته در مورد نگهداری از الاینرها دانست؛ خمیردندان یک ماده تمیز کننده با خاصیت سایندگی است و ترکیباتی دارد که موجب ازبین رفتن پلاک ها و بیوفیلم روی دندانها میشود و از آنجا که دندانها از مینا تشکیل شده اند و مینا سخت ترین ماده در بدن انسان است میتواند در برابر این سایندگی مقاومت کند اما الاینرها عموما از پلاستیک ساخته شده اند که به مراتب نرم تر از مینا است و نمیتواند در برابر سایش خمیردندان مقاومت کند ؛از این رو خمیردندان خراشهایی کوچک بر روی آنها ایجاد میکند که میتوانند به محل تجمع پلاکها تبدیل شوند واز سوی دیگر خمیردندان موجب تغییر رنگ و بوی نامطبوع ابزار میشود.
برای شستشو از صابون به همراه آب ولرم یا سرد استفاده شود.
صابون هم به طور معمول در خانه ها وجود دارد و هم بسیار ملایم تر و بهتر از خمیردندان عمل میکند .مقداری از آن بر روی ابزار قرار داده شده و با یک مسواک نرم به آرامی روی آن کشیده می شود. پس از آن نیزبه خوبی با آب شست وشو داده می شود.
از جوشاندن یا ریختن آب جوش بر روی الاینرها خودداری شود.
آب جوش میتواند باکتریها را از بین ببرد اما در کنار باکتریها الاینر ها را نیز از بین خواهد برد چرا که گرما موجب تغییر شکل پلاستیک وسیله میشود. دلیل اینکه متخصص ارتودنسی پیش از تهیه الاینرها از دهان قالب تهیه میکند اطمینان حاصل کردن از فیت شدن کامل ابزار در دهان میباشد و اگر این فیت بودن از بین برود کارکرد وسیله و همچنین راحتی آن در دهان از بین خواهد رفت.در مورد کلیر الاینرها که میلیمتر به میلیمتر برای حرکت دندانها طراحی شده اند اندکی تغییر شکل میتواند موجب حرکت دندانها در مسیری ناخواسته شود.
ابزار ها بدون محافظ رها نشوند.
زمانی که ابزارها از دهان خارج میشوند یا بعد از تمیز کردن ،باید آنها را در جعبه های محافظ مخصوص خودشان قرار داد یا در محلولهایی که مخصوص تمیز کردن آنهاست غوطه ور کرد. این کار علاوه بر محافظت از ابزار ،آنها را در برابر صدمات خارجی محافظت کرده و از دسترس کودکان و حیوانات خانگی دور قرار میدهد. باید توجه کرد که این اپلاینس ها را باید در محلولهای مخصوص غوطه ور کرد و نه در دهان شویه ها؛ چرا که دهان شویه ها میتوانند موجب تغییر رنگ الاینرها شوند
مسواک و نخ دندان
بعد از خوردن غذا و قبل از استفاده مجدد از الاینرها ،باید دندانها مسواک زده شوند و نخ دندان کشیده شود؛ در غیر این صورت ذرات غذایی ممکن است بین دندان و الاینر گیر کنند و مشکلاتی را هم برای الاینر وهم برای دندانهاایجاد کنند. در نهایت باید گفت که چون طراحی وساخت الاینرهای شفاف با کامپیوتر و تکنیک های لابرتوری پیچیده صورت میگیرد و این تکنولوژی هنوز به طور کامل وارد ایران نشده ،تبلیغات زیاد در مورد این الاینرها و تحت عنوانهایی نظیر ارتودنسی با پلاکهای شفاف را باید با دقت بیشتری مورد بررسی قرار داد. درباره این تبلیغات و میزان صحت و سقم آنها به زودی به تفصیل صحبت خواهیم کرد.
ارتودنسی شفاف در ایران
مسئله ای که در مورد بکارگیری ارتودنسی شفاف در کشورمان وجود دارد این است که پس از نوسانات ارزی و همچنین بازگشت تحریم ها امکان بهره گیری از شرکت های معتبر ارائه دهنده ارتودنسی شفاف وجود ندارد و حتی اگر چنین ارتباطی برقرار هم شود، بسیار پرهزینه خواهد بود. در این شرایط و به ناچار متخصصین ارتودنسی کشورمان به کمپانی های آسیای شرقی روی می آورند که هنوز در این زمینه امتحان خود را پس نداده اند و این مشکل استفاده از ارتودنسی شفاف در شرایط فعلی کشورمان می باشد.
آیا الاینرهای شفاف برای همه افراد مناسب هستند؟
از آنجا که الاینرهای نامرئی برای هر بیمار به صورت سفارشی ساخته می شوند تا به شکلی محکم روی دندان ها قرار گیرند، بیشتر برای بزرگسالان و نوجوانان مناسب هستند. صاف کردن دندان های کودکان فرایند پیچیده تری دارد و دهان آنها هنوز در حال رشد است. ارتودنتیست هنگام تصمیم گیری برای انتخاب بهترین ابزار، همه اینها را مد نظر قرار می دهد.
الاینرهای شفاف معمولاً برای مشکلات شدید مناسب نیستند، اما برای مشکلات متوسط فوق العاده هستند. این مشکلات عبارتند از کجی و ناصافی دندان ها، فاصله جزیی بین آنها، اوربایت و اپن بایت خفیف. اما در وضعیت هایی مانند کراس بایت، مال اکلوژن ها یا در وضعیت های وخیم، الاینرهای نامرئی هیچ کمکی نمی توانند بکنند. نکته دیگری که برای استفاده از الاینرهای شفاف (مانند اینویزیلاین) باید مد نظر قرار دهید، تعداد دفعات مراجعه به مطب ارتودنتیست است. از آنجا که هر دو هفته باید یک الاینر جدید استفاده کنید، به این معناست که دفعات بیشتری باید به ارتودنتیست مراجعه کنید. براکت های سنتی نیز برای تنظیم شدن به این تعداد مراجعات نیاز ندارند.
الاینرهای شفاف از پلاستیک یا آکریلیک شفاف ساخته شده اند و محکم روی دندان ها قرار می گیرند اما نکته مثبت آنها این است که متحرک هستند و به بیمار اجازه می دهند بهتر از دندان های خود مراقبت کند و احتمال ایجاد لکه روی دندان ها، در آنها کمتر از براکت های سنتی است زیرا الاینرهای شفاف متحرک هستند و بیمار می تواند به درستی و به طور کامل مسواک بزند و نخ دندان بکشد.
معایب پلاک شفاف ارتودنسی چیست؟
همانطور که گذاشتن و برداشتن پلاک های شفاف ارتودنسی مزیت آن محسوب می شود؛اگر میزان آن زیاد شود،عملا” به عنوان عیب و ایراد آن نیز محسوب می شوند.فراموش نکنیم که ارتودنسی نامریی نیز وقتی موجب حرکت دندانی می شود که توسط مراجعه کننده،استفاده و پوشیده شود.
در واقع گذاشتن و برداشتن الاینرهای شفاف ارتودنسی باید صرفا” به زمان غذاخوردن و رعایت بهداشت محدود شود تا حداقل ۲۲ ساعت در شبانه روز استفاده شوند.افرادی که در استفاده روزانه و همچنین در نگهداری این پلاک های شفاف منظم نیستند،بجای اینکه بتوانند از محاسن ارتودنسی نامریی استفاده کنند،درگیر معایب آن خواهند شد.نگهداری مناسب و گم نکردن این پلاک های شفاف نیز در اجرای کامل پروسه درمان تاثیر بسزایی دارد و اگر فردی حواس پرت هستید،باید قبول کنید که مورد مناسبی برای ارتودنسی نامریی نیستید.
در مورد معایب تکنیکی ارتودنسی شفاف نیز در بالا توضیح کامل داده شده است و نکته ای که باید در این مورد اضافه شود این است که با استفاده از پلاک های شفاف( چون درگیری کامل دندان با الاینر رخ نمی دهد)در هر مرحله، میزانی از حرکات طرح ریزی شده بصورت کامل انجام نمی شود.این مشکل عدم پیروی دندان ها از پلاک های شفاف پس از طی چندین مرحله از درمان خود را بصورت ننشستن الاینرهای بعدی نشان می دهد.برای همین ممکن است بعد از چندین مرحله از درمان،نیاز به اسکن و ساخت مجدد پلاک های شفاف باقیمانده داشته باشیم که اصطلاحا” ریفایمنت گفته می شود.بهرحال نیاز به ریفاینمت از معایب ارتودنسی نامریی محسوب می شود.
مقایسه ارتودنسی هم رنگ دندان و براکتهای فلزی
طبیعتا” مهمترین مزیت ارتودنسی هم رنگ دندان، جنبه زیبایی آن است. از نظر استحکام طبیعتا” براکتهای فلزی استحکام بیشتری دارند اما براکت های سرامیکی نیز مقاومت و استحکام کافی دارند تا دوره درمان را بدون اشکال به اتمام برسانند.
براکتهای سرامیکی در مقابل تغییر رنگ و لکه مقاوم هستند، اما اورینگ هایی که دور براکت ها قرار می گیرند (کش هایی که دور براکت ها قرار می گیرند و سیم را داخل براکت نگه می دارند) مستعد تغییر رنگ می باشند و نیازمند اجتناب بیمار از خوردن غذاها و نوشیدنی های رنگزا می باشند؛ضمن اینکه لازم است به طور مداوم تعویض شوند. از براکتهای سرامیکی به عنوان براکتهای نیمه نامریی نیز یاد می شود و در مقایسه با آن پلاکهای شفافی نیز وجود دارند که از آنها به عنوان ارتودنسی نامریی یاد می شود.
عملکرد و کارایی براکتهای سرامیکی از ارتودنسی نامرئی (الاینر شفاف ) بهتر است و موارد پیچیده تر درمان که با الاینر شفاف قابل اصلاح نیست را میتوان با براکت سرامیکی اصلاح نمود. همچنین دوره درمان با براکت سرامیکی معمولاً کوتاهتر و سریعتر از الاینر شفاف می باشد.
همچنین در مقایسه با براکت پشت دندانی (لینگوال)، اگر چه براکت پشت دندانی اصلا در معرض دید قرار ندارد و نامرئی محسوب میشود اما از نظر رعایت بهداشت و تمیز کردن براکت و دندانها و راحتی تحمل، براکت پشت دندانی بسیار سختتر است. از طرفی مدت زمانی که برای نصب براکت و همچنین تنظیم مجدد دوره ای آن لازم است، در مورد براکت پشت دندانی بسیار بیشتر است.
در مقایسه طول درمان بین دو نوع براکت شفاف و فلزی بایستی گفته شود که به دلیل خوانایی جنسیت فلزی براکتها و سیم ارتودنسی،معمولا” در براکتهای فلزی، زمان درمان کوتاهتر از براکت های با جنس سرامیک می باشد که البته این مشکل با قرار دادن بیس فلزی در براکت های سرامیکی به حداقل رسیده و البته این نوع براکتها گران قیمت می باشند.
به دلایلی که گفته شد بسیاری از افرادی که تمایلی به درمان ارتودنسی نداشته اند، اکنون میتوانند این درمان را با بهره گیری از براکتهای شفاف انجام دهند بدون این که مجبور باشند بسیاری از محدودیتهای براکت فلزی را تحمل کنند.
