می دانیم که درمان ارتودنسی و نتایج حاصله از آن وابستگی زیادی به میزان همکاری بیمار دارد. مراقبت و استفاده مداوم از ابزار های ارتودنسی، مراجعه منظم به بهترین متخصص ارتودنسی، رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان مهمترین مواردی هستند که باعث میشوند درمان با بهترین نتیجه و در کوتاه ترین زمان به پایان برسد. در این میان ، نگهداری مناسب وسایل ارتودنسی از اهمیت زیادی برخوردار است. آسیب های احتمالی وارده به ابزار ها، می توانند باعث تغییر مسیر درمان یا برگشت نتایج حاصل از درمان شوند و یا حداقل دستیابی به نتایج درمانی را چندین ماه به تعویق بیندازند.
رعایت بهداشت در دوره ارتودنسی
رعایت بهداشت در طول دوره ارتودنسی از مهمترین و اصلی ترین اقداماتی است که بیمار می بایست آن را انجام داده تا به نتایج عالی دستیابد. مراقبت و استفاده مداوم از ابزار های ارتودنسی، مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی، رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان اصلی ترین مواردی هستند که درمان را به بهترین شکل و در کمترین زمان به پایان می رسانند.
بهداشت کلی در طول دوره ارتودنسی
اصولی مسواک زدن : توصیه می شود که بیماران دارای ارتودنسی پس از هر وعده غذایی از مسواکی نرم و مخصوص ارتودنسی، تمامی سطوح دندان و اطراف براکت ها را تمیز کنند. حرکات مسواک باید ملایم ولی موثر باشد تا بدون آسیب به سیم و براکت ها، باقی مانده مواد غذایی پاک شود.
نخ دندان: در بیماران دارای ارتودنسی ثابت، نخ دندان های مخصوص یا مسواک های بین دندانی برای تمیز کردن فواصل دندانی از ضروری ترین اقدامات هستند. این ابزارها به از بین بردن پلاک هایی که در نواحی مختلف و غیر قابل دسترس هستند بسیار کمک می کنند.
دهانشویه: استفاده از دهانشویه علاوه بر سلامت دندان ها و تمیز کردن براکت ها به خوشبو شدن دهان نیز کمک می کند و تا حد زیادی برای بهداشت موثر است .
رعایت تغذیه: رعایت رژیم غذایی مناسب و تغذیه سالم می تواند تا حد زیادی از ابزار ارتودنسی از جمله براکتها محافظت کند. از این رو استفاده از غذاهای سفت و چسبنده باعث کنده شدن براکت و آسیب به روند ارتودنسی می شوند.
اهمیت نظافت در نگهداری از ارتودنسی متحرک
نگهداری از ارتودنسی متحرک مستلزم دقت و نظم روزانه خود بیمار است که تاثیر مستقیمی بر روند درمان بیمار نیز دارد. وسایل متحرکی از جمله پلاک یا ریتینرها به طور مستقیم در تماس با بزاق، غذا و باکتری های دهان هستند و در صورت بی توجهی به رعایت بهداشت، به سرعت محل تجمع جرم و میکروب می شوند. از این رو برای حفظ سلامت این وسایل، رعایت چند نکته اساسی ضروری است. از این رو توصیه می شود بیمار پس از هر وعده غذایی، دستگاه ارتودنسی متحرک را باید با مسواک نرم شسته شود تا بقایای غذا پاک گردد ، همچنین ناگفته نماند استفاده از آب داغ برای تمیز کردن این وسیله کاملا ممنوع است، چرا که می تواند فرم دستگاه را تغییر دهد. همچنین خیساندن پلاک یا ریتینر در محلول های ضد باکتری مخصوص یا باعث از بین رفتن میکروب ها میشود. ناگفته نماند که در زمان عدم استفاده، دستگاه باید در جعبهای تمیز و دارای تهویه نگهداری شود تا از آلودگی و شکستگی محافظت گردد.
مراقبت از ریتینر های ارتودنسی
پس از اتمام دوره ارتودنسی ثابت، متخصص ارتودنسی معمولاً ریتینر یا نگه دارندهای برای تثبیت موقعیت جدید دندان ها تجویز می کند. در این مرحله، بهداشت نگهدارنده بعد از ارتودنسی اهمیتی برابر با دوران درمان ارتودنسی دارد. دندان ها به طور طبیعی پس از برداشتن براکت تمایل به بازگشت به وضعیت اولیه دارند، بنابراین استفاده منظم از ریتینر و مراقبت از آنها ضروری است.
از این رو برای رعایت بهداشت نگهدارنده بعد از ارتودنسی موارد زیر توصیه می شود:
● ریتینر را هر شب با برس نرم و آب سرد بشویید.
● از دهان شویه های ملایم یا محلول های تمیز کننده مخصوص استفاده کنید.
● هنگام غذا خوردن، ریتینر را خارج کنید تا از شکستگی و آلودگی جلوگیری شود.
● در صورت ایجاد بو یا تغییر رنگ دستگاه، با پزشک خود مشورت کنید تا روش پاکسازی مناسب پیشنهاد دهد.
همچنین باید اشاره نمود که بی توجهی به مراقبت از نگهدارنده ها نه تنها باعث بازگشت دندان ها به حالت قبلی می شود بلکه به بوی بد دهان و التهاب لثه نیز می انجامد.
تاثیر نگهداری وسایل ارتودنسی در نتایج درمان
باید گفت که تأثیر مراقبت صحیح از وسایل ارتودنسی را در طول درمان نمی توان نادیده گرفت. نگهداری از ابزار و وسایل ارتودنسی در واقع در پایداری نتایج درمان، سلامت دهان و دندان و حتی کاهش هزینه های ناشی از آسیب به دندان یا وسایل را تا حد زیادی کاهش می دهد. هرگونه شکستگی، تغییر فرم یا آلودگی در وسایل ارتودنسی می تواند فرآیند درمان را مختل کرده و نیاز به تعویض یا ترمیم دستگاه را افزایش دهد. از سوی دیگر، نگهداری مناسب از وسایل ارتودنسی، عمر مفید وسایل ارتودنسی را افزایش داده و نیاز به مراجعات غیرضروری به متخصص را کاهش می دهد.
مسواک زدن و نخ دندان کشیدن با براکت
از زمانی که براکت به دندانهای شما وصل میشود، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن بسیار مهمتر و از طرفی سختتر خواهد شد. در این مدت باید زمان بیشتری را صرف مسواک زدن و نخ دندان کشیدن نمایید. همچنین باید با ملایمت مسواک بزنید تا از آسیب دیدن براکت و سیم جلوگیری شود.
برای مسواک زدن در دوران درمان ارتودنسی از مسواکی با موهای نرم و سر کوچک استفاده کنید تا راحتتر به نواحی که دسترسی به آنها دشوار است دسترسی داشته و بتوانید نواحی بین دندانی را نیز تمیز کنید. از خمیر دندان حاوی فلوراید استفاده کنید تا از دندانها در مقابل پوسیدگی محافظت نماید. پس از هر بار صرف غذا، دندانها را مسواک بزنید. توجه داشته باشید به علت وجود براکت و سیم، احتمال گیر کردن ذرات غذا بین براکت بیشتر است بنابراین محل مناسبی برای تجمع پلاک و باکتریها فراهم میشود. همچنین هر بار پس از صرف غذا نخ دندان بکشید تا تمامی ذرات غذای گیر کرده بین دندانها و لثه خارج شود.
هنگام نخ دندان کشیدن باید مراقب باشید و این کار را به دقت انجام دهید چرا که در صورتی که فشار زیادی وارد کنید ممکن است به براکت آسیب بزنید. برای نخ دندان کشیدن میتوانید از وسیله ای به نام نخ گیر (شکل بالا) یا تردر استفاده کنید.
مراقبت از براکت
در صورتی که ورزش به خصوص ورزشهای برخوردی انجام میدهید باید مراقب براکت باشید. در حین فعالیت ورزشی از محافظ دهان استفاده کنید تا از آسیب دیدن براکت یا دندانها در حین بازی جلوگیری شود. توصیه میشود محافظ دهان هم برای دندانهای بالایی و هم پایینی استفاده شود. بهتر است از محافظ دهان اختصاصی (به جای پیش ساخته) استفاده کنید.
